HISTORIA

"Hej bracia Ślązacy"

W osiemdziesiątą rocznicę III Powstania Śląskiego w Wielkopolskim Muzeum Wojskowym otwarto wystawę pamiątek powstańczych, zbiorów związanych z plebiscytem śląskim oraz obiektów ukazujących żywy po dzień dzisiejszy kult tych wydarzeń i ich bohaterów. Na ekspozycji znalazły się różnorodne przedmioty: plakaty plebiscytowe, mapy, fotografie, broń, umundurowanie, odznaczenia i odznaki - dokumenty czasem oficjalne, czasem bardzo osobiste, związane z konkretnymi osobami. Nie zabrakło też dowodów wsparcia, jakiego udzielali Wielkopolanie Ślązakom w tych ciężkich chwilach.

Wielkopolskę i Śląsk łączy nie tylko położenie geograficzne, choć ono właśnie umożliwiało od dawna kontakty między ludźmi, często ukoronowane rodzinnymi związkami. Niedola zaboru pruskiego, problem germanizacji i walki o utrzymanie tożsamości narodowej zacieśniały przez cały dziewiętnasty wiek te więzi coraz bardziej. Powstanie Wielkopolskie i Powstanie Śląskie łączył ten sam cel. Nic więc dziwnego, że Wielkopolanie w trudnych chwilach spieszyli Ślązakom z solidarną pomocą, a nie były to tylko słowa otuchy. Ile kłopotów i niebezpieczeństw trzeba było po drodze ominąć - dowiedzieć się możemy z tekstu apelu Naczelnej Rady Ludowej, ogłoszonego w Poznaniu 26 czerwca 1919 roku, podpisanego m.in. przez ks. patrona Adamskiego i Wojciecha Korfantego:

"Bracia Rodacy, nie zapomnieliśmy nigdy o Was i zachowaliśmy dla głodującej ludności Śląska wielkie ilości mąki, kartofli i cukru. Wskutek gwałtów niemieckich nie mogliśmy Wam [...] dostarczyć tej żywności mimo najszczerszej woli. Dzisiaj w Warszawie porozumieliśmy się z Amerykanami, którzy wyjeżdżają bezzwłocznie na Śląsk, aby się tam zająć rozdzielaniem żywności [...] z Poznańskiego. Kończy się bieda niemiecka! Polska do Was przychodzi jako troskliwa matka do swych dzieci, by ukoić Wasze cierpienia i Wasz głód".

Wśród wielu różnorodnych eksponatów prezentowanych na wystawie wymienić można m.in. materiały dotyczące działalności Wydziału Wywiadowczego Polskiego Komisariatu Plebiscytowego na Górnym Śląsku, zespół fotografii z 20 czerwca 1922 roku, dokumentujących wkroczenie do Katowic oddziałów Wojska Polskiego z gen. Stanisławem Szeptyckim, ustanowioną w 1925 roku Gwiazdę Górnośląską oraz w 1946 roku Śląski Krzyż Powstańczy. Ciekawym uzupełnieniem jest prezentacja 127 pocztówek z okresu I wojny światowej pochodzących z wszystkich trzech zaborów.

Skłaniająca do refleksji nad historią polskiej drogi do wolności, nie pozbawiona wzruszających dokumentów ekspozycja, przygotowana z pietyzmem przez kustosza Jarosława Łuczaka, czynna będzie do 27 maja.

Serdecznie polecamy jej obejrzenie.

Joanna Dziubkowa