SZTUKA

Fotografia Republiki Weimarskiej

W lutym Galeria Fotografii "pf" działająca w Centrum Kultury "Zamek" zaprezentowała wystawę "Fotografia Republiki Weimarskiej". Jest to swoiste podsumowanie organizowanych we współpracy z warszawskim Goethe-Institut na przestrzeni ostatnich kilku lat prezentacji niemieckiej fotografii, która wywarł ogromny wpływ na jej rozwój w świecie.

"Fotografia Republiki Weimarskiej" to obraz dość krótkiego okresu dynamicznego rozwoju niemieckiej fotografii od 1918 roku do momentu przejęcia władzy przez nazistów, którzy ten rozwój zatrzymali chcąc wykorzystać ją do budowania własnych wizji.

Wystawa zbudowana została z kilku tematycznych cykli. Pierwszy z nich obejmuje fotografię, będącą rodzajem zapisu socjologicznego, ukazującego ludzi epoki. Wśród fotografów znalazł się przede wszystkim August Sander - znakomity portrecista ludzkich typów w ich codziennym otoczeniu, których wybór został wydany w formie albumu "Oblicze czasu" w 1929 roku. Naziści, którym wizerunki Sandera nie odpowiadały wzorcowi "czystej rasy" wycofali album z rynku w 1934 roku i zniszczyli klisze drukarskie. Odpowiadały im z kolei idealizujące wizerunki Erny Lendvai-Dircksen, fotografującej wiejskie życie pełne podtekstów narodowościowych. Dzięki temu, oraz wysokim umiejętnościom warsztatowym stała się w III Rzeszy jedną najbardziej wpływowych artystek.

Lata 20. to rozwój ilustrowanych magazynów, w których fotografia stała się ważnym środkiem obrazowania, i dzięki którym fotografia stała się powszechnie dostępna. Komentarze ważnych wydarzeń opatrzone były zdjęciami słynnego Ericha Salomona, specjalizującego się w fotografowaniu zamkniętych spotkań, konferencji i procesów sądowych. Niebagatelną rolę odegrał tu rozwój techniki, głównie zaś wzrost popularności aparatu Leica na 35 milimetrowy film.

Rozwój przemysłu reklamowego także wpłynął silnie na rozwój fotografii, powodując poszukiwania nowoczesnych metod przedstawiania przedmiotów. Eksperymentom w fotografii reklamowej oddawali się nie tylko Albert Renger-Patzsch, Hans Finsler, Umbo czy Paul Wolff, ale i August Sander. Charakterystyczna dla tzw. "Nowej Fotografii" była transformacja osób, krajobrazów i przedmiotów osiągana dzięki nowym perspektywom fotografowania bądź np. ekstremalnym zbliżeniom (np. "Praformy sztuki" Karla Blossfelda), co pozwalało oglądać świat od nieznanej dotąd strony. Technika, która stała się częścią kultury, wyznaczała założenia ideowe artystów okresu Republiki Weimarskiej. Konstruktywiści i futuryści głosili wiarę w siłę nowoczesnych technologii. Znalazło się wśród nich także wielu artystów wypowiadających się poprzez fotografię jak: Herbert Bayer, Laszlo Moholy-Nagy, Lux Feininger i Anton Stankowski.

W roku 1933 Hindenburg powołał na kanclerza Adolfa Hitlera. W tym samym roku rozwiązaniu uległa jedna z najsłynniejszych uczelni artystycznych - Bauhaus. Nazistowską cenzurą objęto wszelkie przejawy twórczego działania członków ruchu robotniczego. Najznamienitsze nazwiska ówczesnej fotografii niemieckiej wyemigrowały do Anglii i Stanów Zjednoczonych, by tam prowadzić nieskrępowaną działalność.

Ireneusz Zjeżdżałka