SZTUKA

Ekoart na Poleko

Tradycją odbywających się jesienią w Poznaniu targów Poleko jest organizowanie przy ich okazji wystawy o stałym tytule Ekoart.

Demonstracyjne włączenie się artystów w ruch obrony przyrody zainicjowało w 1970 roku w Polsce wystąpienie Tomka Kawiaka. Kilka mie- sięcy później Henryk Guto- wski przygotował pierwszą, indywidualną wystawę malarstwa o tematyce ekologicznej, kontynuowaną nowymi cyklami w latach następnych. Wraz z innymi twórcami walczącymi o ochronę środowiska stworzył i zarejestrował w 1988 roku Ekologiczne Stowarzyszenie Środowisk Twórczych. Już w następnym roku działalność towarzystwa zaznaczyła się wystawą Ekoart, po raz pierwszy połączoną z wystawą Poleko na Międzynarodowych Targach Poznańskich.

Podobnie jak sam termin "ekologia", losy następnych wystaw przechodziły różne koleje: od modnej fascynacji naturą odkrywaną na nowo i burzliwych demonstracji przeciw grożącym jej niebezpieczeństwom cywilizacyjnym, poprzez pewne znużenie powtarzanymi bez końca hasłami, których prawdziwość stała się banalną oczywistością, do przyjęcia postawy krytycznej, ale racjonalnej, wskazującej na symbiozę sztuki - dzieła artystycznego i artysty - dziecka natury. Taka koncepcja musiała zmienić i uaktualnić dotychczasowy program wystaw, jednocześnie stając się gwarancją uniezależnienia sztuki od coraz bardziej formalizującej się polityki ekologicznej. Jednocześnie wolny twórca może zbudować dzieło prawdziwe, kontestujące świat, w którym nie materia i materiał, ale myśl i artystyczna wizja będą decydowały o wartości wypowiedzi. W wystawach Ekoartu, jak w każdej sztuce tematycznej, widać było ostatnio zapętlenie, które ulega powoli szczęśliwemu rozwiązaniu. Należy podkreślić tu intuicję twórców ruchu, którzy nie poszli w zaparte, lecz zaczęli szukać nowych rozwiązań.

Poszerzona formuła ekspozycji, wyraźnie odczuwalna w tym roku, zdaje się zapowiadać wyjście z impasu. Obok inicjatora ruchu, Henryka Gutowskiego, oraz autorów aranżacji - artystów plastyków Stefana Popławskiego i Edwarda Gąsiora, wymienić należy kuratora wystawy Jędrzeja Stefana Płaczkowskiego z Muzeum Narodowego w Poznaniu, który starał się zaproponować nieco inną projekcję Ekoartu. Ekspozycji towarzyszył katalog prezentujący sylwetki oraz dzieła: Edwarda Gąsiora, Tadeusza Gaworzewskiego, Henryka Gutowskiego, Waldamara Idzikowskiego, Marioli Kalickiej-Królczyk, Józefa Kaliszana, Andrzeja Kandziory, Romana Kosmali, Anny Krzymańskiej, Waldemara Masztalerza, Andrzeja Niekrasza, Józefa Petruka, Marii Podskarbi-Hebisz, Stefana Popławskiego, Ryszarda Skubina, Tadeusza Sobkowiaka, Jacka Strzódki, Wojciecha Surdackiego, Ewy Twardowskiej, Bogdana Wegnera, Elżbiety Wiśniewskiej, Mieczysława Wiśniewskiego, Stefana Wojneckiego, Bogdana Wojtasiaka, Katarzyny Wróblewskiej-Gronowskiej.